Cửa 1 - Số 2: Khi tôi thất bại

Năm 1944, Viktor Frankl bị đưa vào trại tập trung Auschwitz. Trước đó, ông là một bác sĩ tâm thần đang xây dựng sự nghiệp và một công trình nghiên cứu mà ông rất tâm huyết. Khi bị bắt, bản thảo công trình ấy bị tịch thu. Những năm sau đó, ông mất gần như tất cả: tự do, gia đình, công trình, địa vị và tương lai.

Nếu nhìn từ bên ngoài, có thể nói cuộc đời ông đã bị nghiền nát. Nhưng trong hoàn cảnh ấy, Frankl bắt đầu tự hỏi: Nếu con người không còn kiểm soát được những gì xảy ra với mình, liệu họ còn có thể quyết định cách mình sống hay không? Sau chiến tranh, ông viết lại công trình ấy từ trí nhớ và những trải nghiệm trong trại. Cuốn sách Man’s Search for Meaning sau này trở thành một tác phẩm kinh điển.

Điều đáng suy nghĩ không phải là cuối cùng Frankl đã thành công. Mà là giữa lúc chưa biết mình có sống sót hay không, ông đã phải học một điều rất khó:

Có những điều tôi làm hết sức vẫn không thể quyết định được kết quả. Và có lẽ đó cũng là điều thất bại buộc tôi phải học. Tôi đã cố gắng, nhưng vẫn không thành. Tôi đã cầu nguyện, nhưng cánh cửa vẫn đóng. Tôi đã làm điều mình tin là đúng, nhưng kết quả vẫn khác điều tôi mong đợi. Thất bại không chỉ lấy đi một kết quả. Nó còn lấy khỏi tôi ảo tưởng rằng chỉ cần cố gắng đủ nhiều, tôi có thể kiểm soát cuộc đời.

Phaolô nói một câu rất đơn sơ: “Tôi trồng, Apôlô tưới, nhưng Thiên Chúa mới làm cho lớn lên.” (1 Cr 3,6). Tôi trồng. Tôi tưới. Nhưng tôi không làm cho lớn lên. Tôi có phần việc của mình, nhưng tôi không sở hữu kết quả.

Có lẽ đây là điều tôi rất khó chấp nhận. Tôi thường nghĩ: “Tôi đã cố gắng, vậy tôi phải thành công.” Nhưng Tin Mừng không hứa như thế. Phaolô chỉ mời tôi trung thành với phần việc của mình và trao phần còn lại cho Thiên Chúa.

Ông thậm chí từng thú nhận: “Tôi lo rằng tôi đã vất vả vô ích vì anh em.” (Gl 4,11). “Vất vả vô ích.” Ngay cả Phaolô cũng có những lúc không nhìn thấy hoa trái. Nhưng không nhìn thấy hoa trái không có nghĩa là sự trung thành vô ích. Một lời xin lỗi có thể không cứu được một mối quan hệ. Một lời cầu nguyện có thể không hay đổi hoàn cảnh. Một điều tốt tôi làm có thể chẳng ai biết đến.

Nhưng tôi vẫn được gọi để làm điều tốt. Bởi vì tôi không phải là chủ của mùa gặt. Có lẽ sau một thất bại, câu hỏi tôi cần đặt không phải chỉ là: “Tại sao Chúa để con thất bại?” Mà là: “Phần nào thuộc về con, và phần nào con phải trao lại cho Chúa?” Phần của tôi là làm. Là chịu trách nhiệm. Là sửa sai. Là học hỏi. Là tiếp tục gieo. Còn kết quả, tôi không thể cưỡng ép.

Phaolô viết: “Chúng tôi bước đi nhờ lòng tin, chứ không phải nhờ được thấy.” (2 Cr 5,7)

Có những lúc tôi phải bước đi mà không thấy mùa gặt. Không hiểu tại sao. Không biết ngày mai sẽ ra sao. Nhưng tôi vẫn bước. Không phải vì tôi chắc chắn mình sẽ thành công, mà vì tôi tin Thiên Chúa vẫn đang làm việc ở nơi tôi chưa nhìn thấy. Và có lẽ đó là điều tôi cần mang về sau mỗi lần thất bại:

Tôi không được gọi để làm cho mọi sự thành công. Tôi được gọi để trung thành với phần việc của mình. Tôi trồng. Tôi tưới. Còn Thiên Chúa làm cho lớn lên. Lạy Chúa, khi con thất bại, xin cho con đủ thành thật để nhận phần trách nhiệm của mình, nhưng cũng đủ bình an để trao lại cho Chúa điều con không thể kiểm soát. Xin dạy con biết gieo mà không đòi mình phải nhìn thấy mùa gặt. Và khi con không thể nói: “Con đã thành công,” xin cho con vẫn có thể nói: “Con đã trung thành. Phần còn lại, con xin đặt trong tay Chúa.”

Hoàng Hôn