Cửa 1 - Số 3 - Khi tôi không còn gì để cậy dựa

Năm 1577, Thánh Gioan Thánh Giá bị chính những người anh em trong dòng Cát Minh bắt giam tại Toledo, Tây Ban Nha. Ngài bị nhốt trong một căn phòng chật hẹp, thiếu ánh sáng, bị đối xử khắc nghiệt và gần như bị cắt đứt khỏi mọi sự nâng đỡ bên ngoài. Không sách để đọc. Không người thân bên cạnh. Không ai bảo vệ. Không biết mình có được thả hay không.

Một người từng có thể dựa vào cộng đoàn, vào công việc, vào những điều quen thuộc của đời sống tu trì, giờ đây gần như không còn gì để dựa vào. Nhưng chính trong căn phòng ấy, Gioan Thánh Giá đã viết những câu thơ về tình yêu Thiên Chúa. Ngài không có giấy bút đầy đủ; nhiều bài thơ được ghi nhớ rồi viết lại sau này.

Điều nghịch lý là: khi mọi chỗ dựa bên ngoài lần lượt biến mất, một chỗ dựa sâu hơn bắt đầu hiện ra. Có lẽ chúng ta cũng có những “căn phòng Toledo” của riêng mình.

Một ngày kia, công việc không còn. Tiền bạc không còn. Người mình tin tưởng không còn. Sức khỏe, khả năng, những mối quan hệ, những điều từng khiến mình cảm thấy an toàn… lần lượt rời khỏi tay mình. Và ta hoảng sợ. Không chỉ vì mất mát. Mà vì lần đầu tiên ta nhận ra: Hóa ra bấy lâu nay tôi đã sống nhờ rất nhiều thứ mà tôi tưởng mình chỉ đang sở hữu.

Tôi nói mình tin Chúa, nhưng vẫn cần một công việc chắc chắn để bình an. Tôi nói mình phó thác, nhưng vẫn cần một người bên cạnh để thấy mình không cô độc. Tôi nói Chúa là điểm tựa, nhưng chỉ cần những điểm tựa khác lung lay, lòng tôi cũng chao đảo. Thánh Phaolô từng đi qua chính vùng đất ấy.

Ngài viết: “Chúng tôi đã bị đè nặng quá sức chịu đựng, đến nỗi chúng tôi không còn hy vọng sống nổi. ” (2 Cr 1,8)

Phaolô không che giấu sự tuyệt vọng. Nhưng ngay sau đó, Ngài nói một điều rất quan trọng: “Điều đó xảy ra để chúng tôi không còn cậy dựa vào chính mình nữa, mà cậy dựa vào Thiên Chúa, Đấng làm cho kẻ chết sống lại.” (2 Cr 1,9)

Đây không phải là lời của một người chưa từng mạnh mẽ. Đây là lời của một người đã đi đến giới hạn của chính mình. Và có lẽ đó là lúc một điều được sáng tỏ: Thiên Chúa không phải là chỗ dựa cuối cùng sau khi mọi chỗ dựa khác thất bại. Người phải là chỗ dựa đầu tiên, ngay cả khi những chỗ dựa khác vẫn còn. Bởi nếu tôi chỉ tìm đến Chúa khi không còn ai khác, tôi vẫn có thể đang xem Chúa như “phương án cuối cùng”.

Nhưng ân sủng mời tôi đi xa hơn: Tôi có thể sử dụng mọi sự, yêu mến mọi người, đón nhận mọi nâng đỡ - nhưng không biến bất cứ điều gì thành Thiên Chúa của mình. Có tiền thì tốt. Có người đồng hành thì quý. Có sức khỏe thì biết ơn. Có công việc thì tận tâm. Nhưng khi một trong những điều ấy biến mất, tôi không vì thế mà mất luôn nền móng của mình.

Đó là một tự do rất sâu: Tôi biết ơn những gì Chúa ban, nhưng tôi không đồng nhất Chúa với những gì Người ban. Có lẽ vì thế mà đôi khi Thiên Chúa để tôi đi qua một mùa không còn gì để cậy dựa.

Không phải để bỏ rơi tôi. Mà để tôi nhận ra tôi đã đặt lòng mình ở đâu. Khi chiếc ghế duy nhất tôi đang ngồi bị kéo ra, tôi mới biết mình đã đặt toàn bộ sức nặng của đời mình lên chiếc ghế ấy. Và có thể đó là một ân sủng đau đớn. Phaolô không nói: “Tôi không cần ai.” Ông chỉ học được rằng: “Tôi không thể lấy bất cứ ai, bất cứ điều gì, thay thế cho Thiên Chúa.”

Vì thế, khi không còn gì để cậy dựa, tôi không nhất thiết phải trở nên mạnh hơn. Có khi tôi chỉ cần trở nên thật hơn. Thật về sự yếu đuối. Thật về nỗi sợ. Thật về giới hạn. Và thật trong lời cầu nguyện: “Lạy Chúa, con không còn biết dựa vào đâu nữa. Xin cho con biết dựa vào Chúa.” Có những lúc lời cầu nguyện ấy là tất cả những gì tôi còn có.

Hoàng Hôn