Cửa 1 – Số 4 - Khi tôi không thể làm lại quá khứ...

Có một điều rất nghiệt ngã trong cuộc đời Beethoven: ông viết nhạc khi đôi tai của mình dần không còn nghe được nữa. Một nhạc sĩ không thể nghe chính âm nhạc mình tạo ra. Ông không thể quay lại thời điểm đôi tai còn khỏe. Không thể làm lại những năm tháng đã mất. Nhưng ông vẫn tiếp tục viết. Có lẽ đó là một hình ảnh đẹp về con người: có những điều ta không thể lấy lại, nhưng ta vẫn có thể tạo ra điều chưa từng có.

Phaolô cũng sống với một quá khứ không thể làm lại. Ông từng bắt bớ Hội Thánh. Ông từng đứng ở phía đối nghịch với những người tin Đức Kitô. Nhưng sau cuộc gặp gỡ trên đường Đamát, Phaolô không dành phần đời còn lại để cố trở thành một người “chưa từng làm điều ấy”. Ông trở thành một con người mới. Điều ấy quan trọng. Bởi chúng ta thường mong Thiên Chúa làm cho quá khứ biến mất: “Lạy Chúa, giá như chuyện ấy chưa từng xảy ra...”

Nhưng Thiên Chúa thường không làm điều đó. Người không xóa lịch sử. Người cứu chuộc lịch sử. Phaolô viết: “Quên đi chặng đường đã qua, để lao mình về phía trước, tôi chạy thẳng tới đích...” (Pl 3,13-14). Phaolô không phải người quên quá khứ. Ông nhớ rất rõ. Ông còn thú nhận: “Tôi là người hèn mọn nhất trong số các Tông Đồ... vì đã ngược đãi Hội Thánh của Thiên Chúa.” (1 Cr 15,9)

Vậy “quên” không có nghĩa là xóa ký ức. Có lẽ là không để ký ức cầm lái. Tôi vẫn nhớ mình đã sai, nhưng không còn sống như thể vì tôi đã sai nên tôi không thể trở nên tốt hơn. Tôi vẫn nhớ người đã làm tôi đau, nhưng không còn trao cho người ấy quyền quyết định phần đời còn lại của mình.

Tôi vẫn nhớ một cơ hội đã mất, nhưng không còn nghĩ rằng một cánh cửa đóng lại nghĩa là đời mình đã hết đường đi. Quá khứ có thể giải thích tôi, nhưng không được phép định nghĩa tôi. Đó là điều Phaolô đã làm. Ông không nói: “Tôi chưa từng là người ấy.” Ông nói bằng chính cuộc đời mình: “Tôi đã từng như thế. Nhưng tôi không còn là người ấy nữa.” Bởi vì: “Phàm ai ở trong Đức Kitô đều là thọ tạo mới. Cái cũ đã qua, và cái mới đã có đây rồi.” (2 Cr 5,17). Có một nghịch lý ở đây. Ta thường nghĩ muốn được chữa lành thì phải quay lại quá khứ: phải hiểu hết, giải thích hết, tìm cho ra tại sao mình đã như thế. Nhưng có những câu hỏi càng tìm càng không có câu trả lời. Có những căn phòng ta càng đứng lâu càng tối. Phaolô mở cho ta một hướng khác: đừng chỉ nhìn lại; hãy nhìn về phía trước.

Một lúc nào đó, câu hỏi quan trọng không còn là: “Tại sao chuyện ấy đã xảy ra với tôi?” mà là: “Bây giờ Đức Kitô muốn làm gì với con người đã đi qua chuyện ấy?” Đó là một câu hỏi hoàn toàn khác. Nó không phủ nhận vết thương. Nó mở vết thương về phía sứ mạng. Người từng bắt bớ có thể trở thành người loan báo. Người từng làm người khác sợ hãi có thể trở thành người nâng đỡ những kẻ đang sợ.

Người từng ngã có thể hiểu người đang ngã. Có khi Thiên Chúa không lấy khỏi đời ta một chương buồn. Người viết tiếp. Và đôi khi, chính chương mà ta muốn xé bỏ lại trở thành chương giúp ta hiểu lòng thương xót sâu nhất. Phaolô không thể làm lại đường Đamát. Nhưng ông có thể quyết định mình sẽ đi đâu sau Đamát.

Đó cũng có thể là tự do của chúng ta. Ta không được chọn lại ngày hôm qua. Nhưng ta vẫn được trao ngày hôm nay. Và ngày hôm nay, dù đến muộn đến đâu, vẫn có thể là nơi một cuộc đời bắt đầu lại. Không phải bắt đầu từ số không. Mà bắt đầu từ tất cả những gì đã xảy ra. Đó mới là điều kỳ diệu của ân sủng. Thiên Chúa không cần một quá khứ hoàn hảo để viết nên một tương lai đẹp. Người chỉ cần một con người dám đặt quá khứ của mình vào tay Người. Phaolô đã làm như thế. Và rồi ông chạy. Không chạy khỏi quá khứ. Chạy về phía Đức Kitô. Có lẽ hôm nay tôi cũng không cần làm lại cuộc đời. Tôi chỉ cần thôi đứng mãi trước một cánh cửa đã đóng. Bởi phía trước vẫn còn một cánh cửa khác. Và biết đâu, Đức Kitô đang đứng ở đó.

Hoàng Hôn