Cửa 2- Số 3- Khi tôi nghĩ mình có thể tự nên công chính

Có một lần, một người thợ giày nghèo ở Luân Đôn được một quý ông giàu có hỏi: Anh có thể làm cho tôi một đôi giày thật đẹp không? Người thợ đáp: Tôi có thể làm đôi giày tốt nhất tôi biết. Ông làm việc nhiều ngày, cẩn thận từng đường kim mũi chỉ. Khi mang đôi giày đến, ông không xin thêm tiền, cũng không nói về công sức của mình.

Ông chỉ nói: Tôi đã làm hết khả năng của tôi. Câu chuyện ấy làm tôi nghĩ đến một điều rất nhỏ: con người có thể làm điều tốt mà vẫn không trở thành người công chính chỉ vì mình đã làm điều tốt.

Ta thường tính toán đời mình như một cuốn sổ. Tôi đã giúp người này. Tôi đã hy sinh điều kia. Tôi không làm điều xấu ấy. Tôi sống tử tế hơn người nọ. Và rất kín đáo, ta bắt đầu cộng điểm cho chính mình. Đến một lúc, ta không còn sống trước mặt Thiên Chúa như một người con.

Ta đứng trước Người như một người đưa hóa đơn. Phaolô hiểu rất rõ cạm bẫy ấy. Ông từng là người có thể tự hào về lý lịch đạo đức của mình: “Tôi là người Do-thái, sinh ra tại Tác-xô... về Lề Luật, một người Pha-ri-sêu; về lòng nhiệt thành, một người bắt bớ Hội Thánh; về đức công chính dựa trên Lề Luật, một người sống không chê trách được.” (Pl 3,5-6)

Nếu có ai đủ lý do để nghĩ mình “xứng đáng”, Phaolô từng là người ấy. Nhưng rồi ông nói: “Không phải sự công chính của tôi, sự công chính do Lề Luật, nhưng là sự công chính do lòng tin vào Đức Kitô.” (Pl 3,9)

Đó là một cuộc đổi thước đo. Từ: “Tôi đã làm được bao nhiêu?” sang: “Tôi đang nhận lãnh điều gì từ Đức Kitô?” Bởi có một sự thật rất khó chấp nhận: ta không thể tự trao cho mình căn tính là người công chính. Ta có thể làm điều tốt. Có thể sống tử tế. Có thể tránh rất nhiều lỗi lầm. Nhưng tất cả những điều ấy không biến Thiên Chúa thành người mắc nợ ta. Ân sủng không phải phần thưởng cho người đủ tốt. Nếu nó là phần thưởng, thì chẳng còn là ân sủng nữa. Có lẽ vì thế, điều nguy hiểm nhất không phải là tôi biết mình yếu đuối.

Mà là tôi không còn thấy mình cần được ban cho điều gì. Khi ấy, tôi bắt đầu nhìn người khác từ trên xuống. Tôi khó tha thứ hơn. Khó cảm thông hơn. Bởi trong thâm tâm, tôi nghĩ: “Nếu tôi làm được, tại sao họ không làm được?”

Nhưng Đức Kitô kéo ta xuống khỏi chiếc bục ấy. Không để làm ta nhỏ bé. Mà để ta trở thành người có thể nhận lãnh. Phaolô đã từng có một lý lịch khiến ông có thể tự hào. Nhưng cuối cùng, ông không đặt đời mình trên những gì mình đã làm.

Ông đặt nó trên Đấng đã làm cho mình trở nên mới. Có lẽ trưởng thành trong đức tin không phải là ngày càng có nhiều lý do để tự hào về mình. Mà là ngày càng ít cần phải chứng minh rằng mình tốt.

Tôi vẫn cố gắng sống ngay thẳng. Nhưng không để sự ngay thẳng ấy trở thành cái cớ để khinh người khác. Tôi vẫn làm điều tốt. Nhưng không biến điều tốt thành món nợ Thiên Chúa phải trả. Và tôi bắt đầu hiểu: Công chính không phải là đứng trước Thiên Chúa với hai bàn tay đầy thành tích. Mà là đứng trước Người với hai bàn tay mở.

Để nhận. Để tin. Để được biến đổi. Và để một ngày có thể nói cùng Phaolô: “Tôi coi tất cả là thiệt thòi, so với mối lợi tuyệt vời là được biết Đức Kitô Giêsu, Chúa của tôi.” (Pl 3,8). Không phải vì mình chẳng làm được gì. Mà vì cuối cùng đã hiểu: điều làm tôi nên công chính không phải là tôi đã làm được bao nhiêu cho Thiên Chúa, mà là tôi đã để Người làm được bao nhiêu nơi tôi.

Hoàng Hôn