Về nhà - Số 1 - Hạnh phúc không tỷ lệ thuận với sở hữu

Socrates (469–399 TCN)

Điều lạ lùng của con người là càng có nhiều, họ càng sợ mất nhiều. Người nghèo sợ không có, người giàu sợ mất đi. Dường như cái gọi là "đủ" luôn lùi xa thêm một bước mỗi khi ta tưởng mình đã chạm tới.

Socrates nhìn sự giàu có từ một góc độ khác. Theo tinh thần triết học của ông, sự giàu có đích thực không được đo bằng những gì con người sở hữu, mà bằng mức độ tự do của họ trước những điều mình sở hữu. Người cần rất ít để sống bình an có thể giàu hơn người nắm trong tay cả một gia tài nhưng luôn bất an vì sợ mất mát. Nghèo nhất không phải là người có ít, mà là người không bao giờ thấy đủ.

Điều đó không có nghĩa của cải hay thành công là điều xấu. Chúng là những điều tốt khi phục vụ con người. Nhưng khi con người đặt giá trị của mình vào những gì mình có, phương tiện sẽ trở thành mục đích. Tài sản không còn nằm trong tay con người; ngược lại, con người bắt đầu bị tài sản nắm giữ.

Nghịch lý của hạnh phúc cũng bắt đầu từ đó. Càng cố lấp đầy khoảng trống trong lòng bằng những điều hữu hạn, khoảng trống ấy càng trở nên sâu hơn. Điều con người thực sự khao khát không chỉ là có nhiều hơn, mà là một sự viên mãn không điều gì trong thế giới này có thể ban tặng. Mọi thành công đều có giới hạn; mọi niềm vui trần thế rồi cũng qua đi. Nếu đặt hy vọng tuyệt đối vào những điều mong manh ấy, thất vọng chỉ còn là vấn đề thời gian.

Socrates giúp con người nhận ra rằng hạnh phúc không nằm ở số lượng những gì mình sở hữu. Đức Kitô còn đi xa hơn khi mặc khải rằng trái tim con người được tạo dựng cho chính Thiên Chúa. Vì thế, mọi thực tại hữu hạn đều không thể làm nguôi cơn khát vô hạn trong lòng người. Không phải vì chúng quá nhỏ, nhưng vì trái tim được dựng nên cho Đấng vô hạn.

Người biết bằng lòng không phải là người từ bỏ ước mơ hay ngừng cố gắng. Họ vẫn lao động, sáng tạo và xây dựng cuộc đời, nhưng không để giá trị của mình phụ thuộc vào thành công. Họ sử dụng của cải mà không để của cải sử dụng mình. Họ biết đón nhận những điều tốt đẹp của cuộc sống với lòng biết ơn, nhưng không biến chúng thành thần tượng.

Có lẽ sự giàu có lớn nhất không phải là có thật nhiều, mà là đến một ngày ta có thể bình an nói: "Điều tôi có hôm nay đủ để tôi biết ơn; điều tôi còn thiếu không thể lấy mất niềm vui sống của tôi."

Bởi cuối cùng, điều con người thật sự sở hữu không phải là những gì đang cất trong kho, mà là sự tự do của trái tim trước tất cả những gì mình có.

Lm. An Tôn